Nöbetçi Eczaneler
Hakkari’nin Yüksekova ilçesinde yaz mevsiminin gelişiyle beraber, bölgede hayvancılığın yükünü sırtlayan emektar kadınların yani berivanların zorlu yayla yolculuğu resmen başladı. Her gün sabahın ilk ışıklarıyla ev işlerini bitirip çocuklarını okula uğurlayan kadınlar, kilometrelerce dağ yolunu aşarak hayvanlarını sağıyor. Ürettikleri dünyaca ünlü organik otlu peynir, tereyağı ve yoğurtla hem ev ekonomisine can suyu veriyorlar hem de kışlık gıda stoklarını hazırlıyorlar.
YÜKSEKOVA DAĞLARINDA EMEK VE COĞRAFYA SAVAŞI
Türkiye‘nin küçükbaş hayvan varlığı ve geniş mera arazileri bakımından stratejik öneme sahip üretim merkezlerinden biri olan Hakkari’nin Yüksekova ilçesinde, kış şartlarının ardından hayvancılık sektörü yeniden canlandı. Havaların ısınması ve yaylaların yeşile bürünmesiyle birlikte, geçimini tamamen bu sektörden sağlayan yerel aileler için yılın en hareketli ve yoğun dönemi başlamış oldu.
Bölgede “berivan” olarak adlandırılan ve süt sağımı işini üstlenen fedakar Anadolu kadınları, bu zorlu coğrafyada adeta zamana karşı yarışıyor. Yüksekova ilçe merkezine yaklaşık 14 kilometre mesafede konumlanan Kadıköy köyünde ikamet eden berivanlar, günün 24 saatini büyük bir disiplin ve planlamayla geçiriyor.
HER GÜN 10 KİLOMETRELİK DAĞ YOLU AŞILIYOR
Kadınların günlük mesaisi, güneş henüz doğmadan ev içinde başlıyor. Erken saatlerde temizlik, yemek gibi ev işlerini hızlıca tamamlayan berivanlar, ardından çocuklarını kahvaltılarını yaptırıp okula uğurluyor. Evdeki sorumluluklarını tamamlayan emektar kadınlar, vakit kaybetmeden yanlarına aldıkları süt kovaları ve ekipmanlarla yayla yoluna koyuluyor.
Kadıköy köyünden yola çıkan kadınlar, dik yamaçları ve engebeli arazileri aşarak köye yaklaşık 10 kilometre uzaklıkta bulunan Küçükdere mezrasındaki yaylalara ulaşıyor. Kavurucu güneşin altında saatlerce yürüyerek ulaştıkları buz gibi dağ havasında, yüzlerce koyun ve keçinin sağımını tek tek elleriyle gerçekleştiriyorlar.
“BU SÜT SAYESİNDE İKİ ÇOCUĞUMU ÜNİVERSİTEDE OKUTTUM”
Yayla mesaisinin en önemli motivasyon kaynağı ise çocukların geleceği ve eğitim masrafları oluyor. Küçükdere mezrasında hayvan sağımı yapan 4 çocuk annesi Medine Ölmez, verdikleri mücadelenin arka planını şu sözlerle özenle özetliyor:
“Sabah saatlerinde evimizin işlerini eksiksiz yapıp, çocuklarımızı eğitimleri için okula gönderdikten sonra hemen yayla hazırlıklarına başlıyoruz. Bizim bu dağlardaki tek geçim kaynağımız, can damarımız hayvancılık. Ben bu koyun ve keçilerden kuruşu kuruşuna elde ettiğim süt geliri sayesinde tam 3 çocuğumu okutmayı başardım. İki çocuğumu üniversiteye gönderdim; onlardan birisi çok şükür mezun oldu ve diplomasını aldı, diğeri ise şu an son sınıfta eğitim hayatına büyük bir başarıyla devam ediyor.”
KIŞ SİPARİŞLERİ İÇİN TOPRAĞA GÖMÜLEN REFLAH
Elde ettikleri sütleri sadece taze olarak tüketmediklerini, katma değerli yöresel ürünlere dönüştürdüklerini belirten Ölmez, “Sütü aldıktan sonra büyük bir titizlikle meşhur otlu peynir, tereyağı ve yoğurt haline getiriyoruz. Bunların bir kısmını taze olarak satarken, büyük bir bölümünü ise kışlık ihtiyaçlarımız için muhafaza ediyoruz. Özellikle kış ayları için şimdiden çok yoğun peynir siparişleri alıyorum. Bu siparişlere yönelik hazırladığım peynirleri bidonlara basıp saklıyorum. Kışın bunları satarak ailemin geçimini sağlamaya devam ediyor, çocuklarımın okul masraflarını tek bir kuruş aksatmadan buradaki emeğimle karşılıyorum” diye konuşuyor.
Doğu Anadolu’nun zorlu iklim koşullarında kendi ayakları üzerinde duran kadınların bu üretkenliği, bölgedeki ekonomik döngünün de en büyük teminatı olarak görülüyor. Tarım ve Orman İl Müdürlüğü ekipleri de berivanların daha hijyenik ve modern şartlarda üretim yapabilmesi adına yaylalarda dönemsel destekleme ve bilgilendirme çalışmalarını sürdürüyor.