Nöbetçi Eczaneler
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızayi, ABD’nin ekonomik yaptırımlarının sürmesi halinde Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nden petrol sevkiyatının tamamen durdurulacağını ilan etti. Öte yandan İran Meclisi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen yabancı ülke gemilerinden hizmet karşılığı ücret alınmasını öngören kritik kanun maddesini kabul etti.
Orta Doğu’daki jeopolitik gerilim ve küresel enerji hatlarındaki kriz yeni bir boyuta taşındı. ABD’nin İran’a yönelik uyguladığı ekonomik yaptırımlar ve yaptırım baskısına destek veren ülkelere karşı Tahran yönetiminden üst üste sert hamleler geldi. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi ve İran Meclisi, Hürmüz Boğazı ile Basra Körfezi’ndeki dengeleri değiştirecek iki kritik kararı kamuoyuna duyurdu.
“TEK BİR DAMLA PETROLÜN İHRAÇ EDİLMESİNE İZİN VERİLMEYECEK”
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızayi, kişisel sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin İran halkına karşı yürüttüğü ekonomik savaşa destek veren tüm ülkeleri uyardı. Bu tutumları doğrudan bir “savaş eylemi” olarak nitelendiren Rızayi, küresel enerji piyasalarını sarsacak uyarısını şu sözlerle dile getirdi:
“Ekonomik savaşın sürmesi halinde Hürmüz Boğazı’ndan veya Basra Körfezi’nin herhangi bir yerinden tek bir damla petrol ihraç edilmeyecektir. ABD’nin İran halkını hedef alan yaptırım politikalarına katılan veya buna destek sağlayan ülkelerin yaklaşımını açıkça savaş eylemi olarak kabul edeceğiz.”
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAN GEÇEN GEMİLERE ÜCRET ZORUNLULUĞU
Doğu-Batı enerji koridorunun en kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı ile ilgili bir diğer radikal adım ise İran Meclisi’nden geldi. Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, “Hürmüz Boğazı’nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı” başlıklı kanun tasarısının ertelenen 3’üncü maddesini onayladı.
Komisyon Sözcüsü Hasan Kaşkavi tarafından yapılan açıklamaya göre; denizcilik, çevre koruma, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta ve güvenlik hizmetleri kapsamında boğazdan geçen izinli ülke gemilerinden resmen ücret tahsil edilecek. Söz konusu ödemeler İran riyali veya Tahran yönetiminin belirleyeceği farklı bir para birimi üzerinden gerçekleştirilecek.
ULUSLARARASI HUKUK VE EGEMENLİK VURGUSU
Tasarının hazırlık sürecinde kıyı ülkelerinin haklarının korunduğunu savunan Komisyon Sözcüsü Kaşkavi, seyrüsefer serbestisi ile ulusal egemenlik arasındaki dengeye dikkat çekti. Umman’ın 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni imzaladıktan sonra yayımladığı bildiriyi hatırlatan Kaşkavi, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nin kendine özgü hukuki şartları bulunduğunu, hiçbir uluslararası anlaşmanın kıyı ülkelerinin ulusal güvenliğini ihlal edemeyeceğini vurguladı.
KÜRESEL ENERJİ PİYASALARINDA ALARM
Dünya petrol sevkiyatının yaklaşık üçte birinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nın kapatılması veya ticari gemilere ek finansal/bürokratik yükümlülükler getirilmesi, küresel petrol fiyatlarında sıçrama riski yaratıyor. Tahran’ın bu hamlelerinin ardından uluslararası toplumun ve deniz taşımacılığı devlerinin atacağı adımlar merakla bekleniyor.