Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda uzun süredir üzerinde çalışılan, askeri personelin özlük hakları ve idari süreçlerinde radikal değişiklikler içeren “Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi” kabul edilerek yasalaştı. Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) iptal kararları doğrultusunda yeniden düzenlenen kanunla; sözleşmeli erbaş ve erlere kamu kurumlarında memurluk yolu açılırken, şehit yakınlarına da uzman erbaşlık başvurularında önemli kolaylıklar sağlandı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, uzman er ve erbaşlar başta olmak üzere Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) personelini yakından ilgilendiren kritik kanun teklifini görüşmek üzere Meclis Başkanvekili Tekin Bingöl idaresinde toplandı. Siyasi parti gruplarının gündem değerlendirmeleri, önergeler ve konuşmaların ardından maddeleri tek tek oylanan “Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, milletvekillerinin oylarıyla kabul edilerek kanunlaştı.
Kabul edilen kanun paketi, askeri personelin özlük haklarından lojistik imkanlarına, kamulaştırma usullerinden terör iltisakı nedeniyle ihraç edilenlerin hukuki süreçlerine kadar çok geniş bir yelpazede yeni düzenlemeleri yürürlüğe soktu.
GÖREV SÜRESİNİ TAMAMLAYANLARA MEMURLUK: %10 KONTENJAN ZORUNLULUĞU
Yasalaşan teklifin en dikkat çekici maddelerinden biri, sözleşmeli er ve erbaşların sivil hayata geçişine yönelik atılan tarihi adım oldu. Yeni düzenlemeye göre; seferberlik, savaş veya terörle mücadeleden kaynaklanan olağanüstü şartlar haricinde, 7 yıllık görev süresini başarıyla tamamlayan sözleşmeli er ve erbaşlar kamu kurumlarına sınavsız atanabilecek.
- Atanabilecek Kadrolar: İnfaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli.
- Şartlar: Başvuru sahibinin 41 yaşını doldurmamış olması ve TSK’dan aldığı nitelik belgesinin “olumlu” olması gerekiyor.
- Kurum Zorunluluğu: Kamu kurum ve kuruluşları, ilgili unvanlarda o yıl içinde yapacakları personel alımlarında toplam kontenjanın ve atama izinlerinin %10’unu bu personele ayırmakla yükümlü olacak.
Sözleşmeli er ve erbaşların uzman erbaşlığa geçişinde ise fiziki yeterlilik, yazılı veya mülakat sınav notları esas alınacak. Puan eşitliği durumunda sırasıyla; fiziki test notu yüksek olana, fiili hizmet süresi fazla olana, öğrenim düzeyine, rütbeye ve ödül/ceza puanına bakılacak.
ŞEHİT YAKINLARINA BAŞVURU HAKKI VE SİCİL REFORMU
Yasa ile birlikte ‘Uzman Erbaş Kanunu’nda şehit ailelerini memnun edecek bir esneklik sağlandı. Başta şehit yakınları olmak üzere, çeşitli yasal nedenlerle askerlik hizmetinden muaf tutulan vatandaşlar, belirlenen diğer şartları taşımaları halinde uzman erbaş olabilmek için başvuru yapabilecek.
Uzman erbaşların sicil sisteminde de yapısal değişikliğe gidildi. Sicil yılı artık her yılın 2 Mayıs tarihi baz alınarak hesaplanacak. Sicil tam notu 100 olarak belirlenirken, amirlerin verdiği notların ortalaması yıl sonu notunu oluşturacak ve başarı sınırı %60 olacak.
Ayrıca uzman erbaşların astsubaylığa geçirilmesinde doğrudan “sicil notu şartı” aranmayacak; ancak sınava başvuru tarihinde en az 4 yıl sicil almış olmak ve mevcut sicil ortalamasının tam notun %90’ına ($90/100$) tekabül etmesi kriteri korunacak.
AYM İPTALİ KAPSAMINDA TABİP SUBAYLARA YENİ KURAL
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararlarının ardından mevzuattaki boşluklar giderildi. Milli Savunma Bakanlığı (MSB) veya İçişleri Bakanlığı namına okutulan tabip subaylar, devlet yükümlülük sürelerini tamamlamadan görevden ayrılırlarsa, kalan mecburi hizmet süreleri kadar sivil hayatta da mesleklerini icra edemeyecekler. Tüm hesaplamalar gün hesabı üzerinden yapılacak.
Ek olarak, denizaltılarda görev yapan personelin daimi limanları dışında görevlendirildiği durumlarda, askeri imkanlarla konaklama sağlanamaması halinde herhangi bir konaklama gideri ödenmeyecek. Orduevleri ve askeri gazinolar ise hukuken resmen “askeri mahal” vasfına kavuşturuldu. Subaylarda uygulanan, “Silahlı Kuvvetlerden ayrılanların tekrar muvazzaf göreve alınmaması” kuralı astsubaylara da paralel hale getirildi. MSB eğitim kurumlarındaki ek ders ücreti uygulaması ise 2029-2030 eğitim-öğretim yılının sonuna kadar uzatıldı.
GÖREVE İADELERDE KESİNLİK ŞARTI VE KAMULAŞTIRMA MADDESİ
Güvenlik bürokrasisini yakından ilgilendiren bir diğer maddede ise terör örgütleriyle iltisak, eylem birliği veya yardım ve yataklık suçlamaları nedeniyle meslekten ihraç edilen askeri, emniyet ve istihbarat personeline yönelik düzenleme yapıldı. Bu kişilerin açtığı idari davalarda verilen “göreve iade” kararları, ancak mahkemenin verdiği nihai kararların tamamen kesinleşmesinin ardından işleme konulacak.
Kamulaştırma Kanunu’na eklenen geçici madde ile 8 Ekim 1956 tarihine kadar kamulaştırma işlemi yapılmaksızın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş ve üzerine tesis inşa edilmiş taşınmazlar, tahsis tarihinde ilgili kurum adına kamulaştırılmış sayılacak. Bu taşınmazlara yönelik 12 Ocak 1963 tarihinden sonra açılmış ve halen kanun yolu incelemesinde olan davalar dahil hiçbir bedel talebi kabul edilmeyecek ve tescil işlemleri harçsız olarak doğrudan idare adına tapuya tescil edilecek.
DIŞ YARDIMLARDA MERKEZ BANKASI FORMÜLÜ
Türkiye Cumhuriyeti adına yabancı ülkelere veya uluslararası kuruluşlara yapılacak savunma ve güvenlik amaçlı hibe ve yardımlara Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği kurumlar karar verecek. Bu ödeneklerin daha esnek ve etkin kullanılabilmesi amacıyla MSB ve İçişleri Bakanlığı, Merkez Bankası nezdinde döviz cinsinden hesaplar açarak bu bütçeyi doğrudan yönetebilecek. Tasarının yasalaşmasının ardından TBMM Genel Kurulu, 14 Temmuz Salı günü toplanmak üzere kapandı.