Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, sağlıklı bireylerde glütenin tek başına zararlı olduğuna dair bilimsel kanıt bulunmadığını vurgulayarak, gereksiz glütensiz diyetlerin besin eksikliklerine yol açabileceği uyarısında bulundu.
Glütensiz beslenmenin son yıllarda yaygınlaştığını ancak bunun herkes için doğru bir yaklaşım olmadığını belirten Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi’nden Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, bilimsel verilerin sağlıklı bireylerde glütenin zararlı olduğuna işaret etmediğini söyledi. Yetim, tam tahıllardan elde edilen glütenli besinlerin posa, B grubu vitaminler ve mineraller açısından önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti.
Glüten Hangi Besinlerde Bulunuyor?
Glütenin buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda doğal olarak bulunan bir protein grubu olduğunu aktaran Yetim, bu maddenin hamura elastikiyet kazandırarak ekmek ve benzeri ürünlerin kabarmasını sağladığını dile getirdi. Buğday unu, bulgur, irmik, makarna, ekmek ve bisküvi gibi temel gıdaların glüten içerdiğini kaydeden Yetim, bazı soslar ve işlenmiş ürünlerde de “gizli glüten” bulunabildiğine dikkat çekti.
Glüten hassasiyetinin; çölyak hastalığı ya da buğday alerjisi olmaksızın glütenli gıdalar tüketildiğinde karın ağrısı, şişkinlik, ishal, baş ağrısı ve yorgunluk gibi belirtilerle kendini gösterdiğini anlatan Yetim, tanı sürecinde öncelikle çölyak ve alerji testlerinin dışlanması gerektiğini belirtti. Tanının çoğunlukla tıbbi gözetim altında yapılan eliminasyon ve yeniden yükleme yöntemiyle konulduğunu ifade etti.
‘Glütensiz Diyet Herkese Uygun Değil’
Glütensiz beslenmenin yalnızca çölyak hastaları için zorunlu olduğunun altını çizen Yetim, buğday alerjisi bulunanlar ve hekim tarafından non-çölyak glüten hassasiyeti tanısı konulan bireylerin de bu diyetten fayda görebileceğini söyledi. Ancak sağlıklı kişiler için böyle bir gereklilik bulunmadığını vurgulayan Yetim, “Tam tahıllı glütenli besinler, vücut için önemli birçok besin öğesini sağlar. Bu nedenle glütensiz beslenme herkese önerilmez” dedi.
Gereksiz Glütensiz Beslenmenin Riskleri
Tıbbi bir neden olmadan glütensiz diyet uygulamanın bazı sakıncalar doğurabileceğini belirten Yetim, glütenli tam tahılların posa, demir, folat ve B grubu vitaminler açısından zengin olduğunu hatırlattı. Plansız glütensiz beslenmenin bu öğelerin yetersiz alımına yol açabileceğini ifade eden Yetim, birçok glütensiz ürünün lif oranının düşük, rafine karbonhidrat içeriğinin ise yüksek olabildiğini söyledi.
Glütensiz ürünlerin otomatik olarak sağlıklı kabul edilmesinin yanlış bir algı olduğuna işaret eden Yetim, “Glütensiz etiketi, ürünün besleyici olduğu anlamına gelmez. Bazı ürünlerde şeker, yağ ve katkı maddesi oranı daha yüksek olabilir” diye konuştu.
Kilo Verdirir mi, Çocuklarda Uygulanır mı?
Glütensiz beslenmenin kilo kaybına özel bir etkisi olmadığını dile getiren Yetim, kilo vermenin esas olarak toplam enerji alımının azalmasıyla ilişkili olduğunu belirtti. Çocuklarda ise glütensiz diyetin yalnızca tıbbi tanı durumunda uygulanması gerektiğini vurgulayan Yetim, aksi halde büyüme ve gelişme döneminde besin yetersizlikleri görülebileceğini ifade etti.
Glütensiz beslenmeye başlamadan önce gerekli testlerin mutlaka yapılması gerektiğini söyleyen Yetim, glüten diyetten çıkarıldıktan sonra test sonuçlarının yanıltıcı olabileceğini belirterek, çölyak için kan testleri, gerekirse endoskopi ve biyopsi ile alerji testlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.